گل محمدی از گیاهان محبوب ما ایرانی هاست که در این مقاله به معرفی آن می پردازیم.

 

نام علمی Rosa damascena
نام سانسکریت شاتاپاتری Shatapatri
بخش مورد استفاده گل
مزه و انرژی گیاه تلخ، تند، گس، شیرین/ خنک
تاثیر بعد از هضم(ویپاکا) شیرین / VPK=
بافت تحت تاثیر پلاسما، خون، مغز استخوان، بافت عصبی و بافت اندام تناسلی
دستگاه تحت تاثیر دستگاه گردش خون، تناسلی زنانه، عصبی
خواص تصفیه کننده، قاعده آور، سرد کننده، مقوی اعصاب، بادشکن، ملین، قابض

 

موارد تجویز درد قاعدگی، تاخیر قاعدگی، خونریزی رحم، التهاب چشمی، گیجی، سردرد، گلو درد، تورم لوزه
احتیاط کافای بالا
نحوهﻯ آماده سازی دم کرده (سرد یا گرم)، پودر (250 میلی گرم تا یک گرم)، گلاب

 

رویش گل محمدی

گل محمدی با نام عربی ورد جوری از خانواده  Rosaceaceو از جنس  Rosaمی باشد، كه در شرايط مختلف آب و هوايی كشور می رويد. اين گياه ابتدا به صـورت وحشی روييده و هنوز هـم بـه صـورت خـودرو در مـراكش، سوريه، قفقاز و اندلس رويش دارد. گل محمدی گل ملی ايران، بومی خاورميانه و يكی از فراوانترين گل ها در ايران می باشد و چون بسيار مقاوم به خشكی است، هم به صورت طبيعي و هم زراعی در بسياری از نقاط ايران می رويد.

در حـال حاضـر در نقـاط مختلف ايران گلاب با اسـتفاده از روش هـای سـنتی اسـتخراج می شود، ولی مركز اصلی توليد عطر و گلاب، كاشـان و ميمنـد می باشد.

 

ترکیبات شیمیایی

تركيبات مختلفي از گلها، گلبرگ ها و ميوه هاي گل محمدي شامل ترپنها، گليكوزيدها، فلاونوئيدها و آنتوسيانينها جدا شده است. اين گياه همچنين حاوي كربوكسيليك اسيد، ميرسن، ويتامينC ، كامفرول و كوئرستين است تركيـب تتراهيدروكـسی فلاونن (كامفرول) كه از عصاره آبی يا الكلی گل محمـدی به دست می آيـد بـه واسـطه ممانعـت از فعاليـت پروتئازهـای ويروس ايدز دارای خاصيت ضد ايدز گزارش شده اسـت.

همچنــين ايــن تركيــب دارای فعاليــت هــای ضــدبــاكتری و ضداكسيداسيون نيز می باشد. ماده اصلی اسانس،حاوی الكل بوده كه مهمترين الكل های ترپنی آن عبارتند از: ژرانيول،رودينول، نرول و اوژنول است. تركيبات شيميايی موجود در سلول های اپيدرم گلبرگ باعث به وجود آمدن خواص مختلف اين گل شده است.

 

خواص این گیاه در طب سنتی

در طب سنتی ايرانی برگهای رز به عنوان صفرابر و ملين استفاده می شوند. همچنين برای درمان درد قفسه سينه شكمی، تقويت قلب، درمان خونريزی قاعدگی و ناراحتی های گوارشی توصيه می شود. گل محمدی اثرات ضد باكتريايی قوی عليه انواع زيادی از باكتری ها شامل آئروموناس، باسيلوس، انتروباكتر، انتروكوكوس، اشريشيا، كلبسيلا، مايكوباكتريوم، پروتئوس، سالمونلا، سودوموناس، استافيلوكوكوس و يرسينيا دارد.

 

گل محمدی

 

مصارف خارجی گل محمدی

تركيبات جدا شده از عصاره آبی و متانولی گل محمدی شامل كامپفرول و كوئرستين اثر ضد ويروس نقص ايمنی اكتسابی انسان دارند. همچنين اخيراً گزارش شده كه بخش غير محلول اسانس گل محمدی باعث كاهش تكثير سلول سرطانی روده بزرگ انسان می شود. عصاره گل محمدی باعث كاهش بقای سلول، مهار تكثير آن و القای مرگ در سلول سرطان معده می شود. گل محمدي به “طلاي معطر” معروف است چراكه ماده اوليه كارخانه های عطر سازی در دنيا است.

 

فرآورده های گل محمدی

فرآورده های اصلی كه از اين گياه به دست می آيد، شامل: گلاب، اسانس، گلبرگ،غنچه خشك، كانكريت می باشد. گل سرخ مقوی روح،نشاط آور، ضد افسردگی، ضد عفونی كننده و مسهل خوبی است. از اين گياه جهت رفع يبوست كودكان، اشخاص مسن و بيمارانی كه دوره نقاهت را به سر می برند مصرف می شود.

چكاندن عصاره آن در بينی،سردرد را درمان می کند. گلبرگ هاي خشك شده گل سرخ، التيام دهنده زخم است. براي پايين آوردن تب ميتوانيد ازآن استفاده كرد. پاشيدن گلبرگ های خشك آن روی زخم،آنها را ضد عفونی كرده و التيام می دهد. ضماد آن را جهت درمان زگيل و لكه های جلدی و روييدن گوشت تازه و تحليل ورم ها توصيه كرده اند.

گل محمدي دردهاي روماتيسمی را درمان كرده و برای بيماری های قلبی مفيد است. برای تقويت اعصاب به كار رفته و ناراحتی گوارش از جمله معده درد را برطرف می كند. گياهی خنك كننده، آنتي اكسيدان،تسكين دهنده، قابض و ضد التهاب است و در شمال ايران به عنوان يك عامل مقوی قلب استفاده می شود. استنشاق عطرگل آن نيزبه طور موثري باعث از بين بردن سردرد، تهوع و ضعف مي شود.

هنگامي كه بيماري مبتلا به بيماری های عصبي، سرماخوردگی، سرفه و آنفولانزا می باشد، آن را به طور مكرر استنشاق نمايند. به منظور برطرف نمودن خون ريزی زياد در قاعدگي، 6تا 9گرم ريشه را با سركه برنج جوشانده وبا شكر قهوه ای مخلوط نموده تا قاعدگي های نا منظم را برطرف نمايد.

 

خواص گل محمدی

گل محمدی،تلخ،گس،شيرين،خنك كننده و معطربوده و دارای خاصيت نرم كنندگی، مقوی قلب،ضد التهاب،خلط آور، هضم كننده غذا،بادشكن،تصفيه كننده،تب بر،مقوی نيروی جنسی،مقوی و قابض است.در استعمال داخلی دارای اثر جوان كنندگی،ضدآسم، فشار خون بالا،برونشيت،گردش خون آهسته، اسهال، ديسمنوره (قاعدگي دردناك)، سرفه،تب،احتباس مايعات،سوءهاضمه، بي خوابی، تپش قلب،استرس وعفونت های دستگاه ادراری مي باشد.

عصاره آن از رشد سلول های سرطانی پروستات،ريه و پستان جلوگيری نموده و به طور كلی دارای خاصيت ضد سرطانی، آنتی موتاژنيك و افسردگی است.

 

گل محمدی

در آیورودا

گل رز برای کاهش پیتا عالی است ، گرما و احتقان خون را برطرف کرده و التهاب را فرو می نشاند. گلبرگ تازهﻯ رز را می توان همراه با عسل یا شکر سرخ پخت و برای رفع گلودرد مصرف نمود. افراد پیتایی می توانند برای استفاده از خاصیت ملینش، آن را همراه شیر گرم میل نمایند.

گلاب از تقطیر جوشاندهﻯ گلبرگ های گل رز به دست می آید. گلاب ذهن و قلب را باز کرده و برای چشم ها خاصیت تسکین دهنده و خنک کننده دارد. به عنوان تقویتی می توان گل رز را به همراه شاتاواری(نوعی مارچوبه) مصرف نمود. برای تنظیم قاعدگی بهتر است آن را با گل هیبیسکوس یا گل رنگ مصرف نمود.

یادداشت مترجم: گل محمدی، یکی از خوشبوترین و معطرترین خویشاوندان گل رز، از قدیم برای گلابگیری و استفاده از خواص درمانی در ایران مورد توجه بوده است. طبع آن معتدل است. از فرآورده های گل محمدی به غیر از گلاب، می توان به گلقند اشاره نمود که خاصیت ملین دارد و مقوی معده است. گلبرگ های خشک شده گل محمدی به همراه سنا به عنوان مسهل کاربرد دارد.

روغن گل سرخ برای باز کردن گرفتگی عضلات و نیز نرم و لطیف کردن پوست مورد استفاده قرار می گیرد. عصاره تغلیظ شده گل محمدی نشاط آور است و برای رفع افسردگی بسیار مفید واقع می شود. بوییدن گلاب غم و اندوه را کم می کند به همین دلیل به طور سنتی در بسیاری مجالس استفاده می شود. گلاب، پاک کننده ملایم منافذ پوست نیز هست.

 

 

كامكار جايمند، رضايی م، عصاره م، طبائی عقدایی و مشکی زاده. ارزيابی ميزان تركيب های فلاونوييدی گونه های گل محمدی.Rosa damascene Mill. فصلنامه گیاهان دارویی دوره چهارم، .1389

میمندی ک و یعقوبی م. اثرات عصاره آبی و اتانولي گل محمدی Rosa damascena mill L.بر عليه سلولهاي سرطاني معده انسان. مجله پژوهش هاي سلولي و مولكولي (مجله زيست شناسي ايران). جلد 238. 1394.

Ozkan G, Sagdic O, Baydar NG, Baydar H. Antioxidant and anti bacterial acitvities of Rosa
damascene flower extracts. Food Sci. Technol. Int. 2004; 10: 277 – 81.

Amin A, Gali-Muhtasib H, Ocker M, SchneiderStock R (2009) Overview of major classes of plant-derived anticancer drugs. International journal of biomedical science : IJBS 5:1-11.

Kandaswami C, Lee LT, Lee PP, Hwang JJ, Ke FC, Huang YT, Lee MT (2005) The antitumor activities of flavonoids. In vivo 19:895-909.
Kodouri Mr, Tabaei Aghdaei Sr (2007) Evaluation Of Flower Yield And Yield Components In Nine Rosa Damascena Mill. Accessions Of Kerman Province. Iranian Journal Of Medicinal And Aromatic Plants 23:100-110.

Mahmood N, Piacente S, Pizza C, Burke A, Khan AI, Hay AJ (1996) The anti-HIV activity and mechanisms of action of pure compounds isolated from Rosa damascena. Biochemical and biophysical research

Srivastava V, Negi AS, Kumar JK, Gupta MM, Khanuja SP (2005) Plant-based anticancer molecules: a chemical and biological profile of some important leads. Bioorganic & medicina  chemistry 13:5892-5908.
Ulusoy S, Bosgelmez-Tinaz G, SecilmisCanbay H (2009) Tocopherol, carotene,
phenolic contents and antibacterial properties o rose essential oil, hydrosol and absolute. Current microbiology 59:554-558.communications 229:73- 79.

 

https://www.nature-and-garden.com/health/rose-health-benefits.html