میخک که نام دیگر آن (قرنفل) است یکی از گیاهان پرکاربرد در دنیاست که  در این مقاله به برخی از خواص میخک پرداخته میشود.

 

نام علمی Caryophyllus aromaticus
سانسکریت لاوانگا (Lavakga)
نام چینی دینگ زیانگ (Ding xiang)
بخش مورد استفاده اسانس و غنچه ­های خشک شده
مزه و انرژی گیاه تند/ گرم
تاثیر بعد از هضم(ویپاکا) تند/ KV- ، P+
بافت تحت تاثیر پلاسما، ماهیچه، مغز استخوان، بافت عصبی، بافت اندام تناسلی
دستگاه تحت تاثیر دستگاه گوارش، عصبی، لنفاوی و گردش خون
خواص محرک، خلط آور، بادشکن، مسکن، مقوی قوهﻯ باء( قوای بدن و جنسی )
موارد تجویز سرماخوردگی، سرفه، آسم، سوء هاضمه، دندان درد، تهوع، سکسکه، لارنژیت، فشارخون پایین، تقویتی

 

احتیاط بیماری های التهابی، فشارخون بالا و پیتای بالا
نحوه آماده سازی دم کرده (نجوشانید)، پودر (250 تا 500 میلی گرم)، جوشانده در شیر

 

 

 

 

رویش گیاه میخک 

میخک با نام انگلیسی Clove از خانواده مورد (Myrtaceae) درختی است کوچک و مخروطی شکل که برگهای آن هیچ وقت زرد نمی شود ودر تمام طول سال سبز است . ارتفاع این درخت تا 10 متر می رسد . برگهای آن نوک تیز و بیضوی و دم برگهای آن قرمز رنگ است و به درخت زیبایی مخصوصی می دهد.درخت میخک یک گیاه بومی جزایر اسپایس (جزایر ادویه در اندونزی است )که جایگاه مهمی در طب سنتی و همچنین در غذاهای مشرق زمین دارد.

غنچه‌های گیاه میخک پس از باز شدن یعنی قبل از این که رنگ خاکستری و ارغوانی آن تبدیل به قرمز شود، باید چیده و خشک شوند.

میخکی که به عنوان ادویه و دارو به کار می‌رود از پودر این غنچه‌ها است.

خواص میخک

میخک یک ضدعفونی کننده قوی است که به منظور جلوگیری از مسمومیت و عفونت های تغذیه ای به غذاها افزوده می شود.گزارش های بسیاری از تایید خواص میخک در ضد باکتریایی ، ضد قارچی، ضد ویروسی به دلیل قدرت حفاظتی آن از تثبیت رادیکال های آزاد وجود دارد.

ترکیبات شیمیایی میخک

این گیاه از لحاظ شیمیایی حاوی میزان قابل توجهی از اسانس روغنی فرار، ماده کاریوفیلین و مقادیر قابل توجهی  تری ترپن و استر می باشد. همینطور گلیکوزیدهای میخک شامل الکل های آلیفاتیک، مونوترپنوئیدها، اوژینول، ایزواوژینول، سیتوسترول، نرولیدولو کمپسترول است.

خواص میخک

مصارف خارجی میخک

غنچه میخک دارای ۱۶ درصد و ساقه‌های درخت در حدود ۵ درصد و برگ‌های آن دارای ۲ درصد اسانس روغنی است که از تقطیر این قسمت‌ها به دست می‌آید.روغن گل میخک که از گلبرگ های آن بدست می آید در ساخت داروها و و مواد آرایشی بهداشتی استفاده می شود.

روغن گل میخک برای درمان زخم و آسیب، آثار گزیدگی یا نیش حشرات بویژه در پوست های حساس مفید شناخته شده است. از این روغن در ساخت ترکیبات ضد جوش استفاده می شود و در درمان جوش های چرکی کارآمد است. قسمت اعظـم عصـاره گيـاه ميخـك( 70تـا90درصد ) از ماده اي به نام اوژنول تشكيل شده است.از اين مـاده بـه طور گسـترده­ اي بـه عنـوان ضـد عفـوني كننـده، ضـد التهاب و تسكين دهنده موضعي درد دندان در جريـان عمل پانسمان و پر كردن دنـدان اسـتفاده مـيشـود.

تاثیرات میخک و درمان بیماری ها

  • از جمله خواص میخک به عنوان ضد نفخ و برای افزایش اسید کلریدریک در معده و دارای خواص ادرارآور و اشتهاآور یاد کرده اند.
  • مقادیر اندک پودر یا تنتور میخک برای درمان بیماریهایی مانند تهوع، سوءهاضمه، گاز و نفخ معده مفید است.
  • میخک می تواند اسهال و استفراغ را تسکین داده و با عفونت ها نیز مقابله کند.
  • از جمله خواص میخک خاصیت بی­حس کنندگی خفیف آن است که می تواند با کم کردن حساسیت عصب های داخل روده اسپاسم را کاهش داده و در سندروم روده تحریک پذیر نیز مفید باشد.

میخک تقویت کننده مغز است و کسانی که حافظه ضعیف دارند باید از دم کرده میخک استفاده کنند.
برای تهیه‌ی چای یا دم‌کرده‌ی میخک، مقدار ۱۰ گرم میخک را با یک لیتر آب جوش مخلوط و به مدت ۵ دقیقه دم کنید. برای ترمیم قرنیه چشم و برطرف کردن لکه در چشم، می‌توان چند قطره از محلول آبی میخک در چشم چکاند.

میخک در آیورودا

در  آیورودا ،میخک گیاه معطری است که برای ریه و معده خاصیت محرک زیادی دارد. میخک سرما را از بدن بیرون کرده و دستگاه لنفاوی را از عفونت پاک می کند. اگر به همراه کاکائوی تلخ خورده شود برای رفع سرماخوردگی و سرفه خوب است. روغن آن ضد دردی قوی است. میخک به طور ملایمی قوهﻯ باء را تقویت می کند و بسیار گرم و انرژی زاست. گرمای زیاد و خاصیت راجاسیک آن ممکن است اندکی التهاب ایجاد کند.

میخک در طب ایرانی

میخک نزد ایرانیان به نام ادویه زبان جوجه نیز مشهور است و از نظر طب گیاهی ایران بسیار گرم و خشک است. میخک دارای مواد بی حس کننده موضعی است و قطره و محلول دهانشویه آن جهت رفع درد دندان و آفت های دهانی در داروخانه ها موجود است. میخک سرما و سودا را از بدن بیرون رانده و مجموعه بزرگی از بیماری های عصبی و روانی نظیر وسواس و حملات اضطراب را درمان می کند.

به شرط اینکه معده شما دچار التهاب آلرژیک یا تورم نباشد، میخک می تواند علائم بیماری های گوارشی را به خوبی درمان کند. در کتاب گیاهان دارویی آمده است : این گل های کوچک و معطر که مصرف درمانی دارند شباهت زیادی به میخ کوچ دارند به همین دلیل به نام میخک مشهور شده اند. 

 

منابع

Merchan Arenas, DR. Munoz Acevedo, AY. Vargas Mendez, L. and Kouznetsov, V. Scavenger activity evaluation of the Clove Bud Essential Oil (Eugenia caryophyllus) and Eugenol Derivatives Employing ABTS+• Decolorization. ScientiaPharmaceutica. 2011. 79, 779–791.

 

لینک های مرتبط

https://indianexpress.com/article/lifestyle/health/clove-health-benefits-antioxidant-oral-health-6434643/

https://www.britannica.com/plant/clove